Hoe kunnen we ons beter voegen naar het natuurlijke systeem en meebewegen met de steeds grotere fluctuaties in waterstanden? Met de sponsstrategie wordt gewerkt aan gezamenlijk inzicht en een goede basis voor het maken van regionale ruimtelijke keuzes.

Vraagstuk

De NOVEX-aanpak Regio Zwolle is in vijf programma's onderverdeeld, de regionale sponsstrategie (RSS) is een van die vijf programma's. Regio Zwolle bestaat uit 22 gemeenten die samen de delta van de IJssel en de Vecht vormen. Met natte en droge, hoge en lage gebieden, wordt deze regio ook wel ‘Nederland in het klein’ genoemd. Wateraanvoer vanaf de rivieren, beken en weteringen staat in rechtstreekse verbinding met het IJsselmeer. Dit deltasysteem hebben is veelvuldig aangepast aan onze behoeftes, maar het huidige systeem loopt tegen zijn grenzen aan en is kwetsbaar voor klimaatverandering. De gezamenlijke opgaven is om de balans te herstellen tussen water- en bodemsysteem en inrichting, met als belofte een aantrekkelijkere en robuustere leefomgeving. Water houdt zich niet aan grenzen en moet daarom bezien worden vanuit het grotere water- en bodemsysteem. Doel is om de verstedelijkingsopgave klimaatrobuust te ontwikkelen.

Aanpak

In het programma Regionale Sponsstrategie kijken we vooruit naar 2100 voor inzicht in de klimaateffecten met betrekking tot water op de lange termijn. Dit inzicht wordt vertaald naar uitgangspunten voor nu om deze effecten in de toekomst goed op te kunnen vangen. Tot aan eind 2025 wordt aan een gebiedsgerichte uitwerking per stroomgebied, totaal 8, gewerkt. Vanuit kennis over het bodem- en watersysteem en ontwikkeling van het landgebruik in het gebied wordt in verschillende werksessies het gesprek gevoerd over de klimaaturgenties voor dit specifieke stroomgebied en de regio.

Oplossing

Resultaat van deze werksessies per stroomgebied zijn een rapportage en bijbehorende kaarten; samen vormt dit de gezamenlijke inhoudelijke basis van waaruit de overheden in lopende en komende trajecten goed kunnen onderbouwen wat een robuust watersysteem vraagt en wat dat vraagt van de ontwikkelingsrichting van bestaande en nieuwe functies. De rapportages per stroomgebied zijn weer een bouwsteen voor de overall regionale sponsstrategie. Ze dienen daarnaast als input voor omgevingsvisies van provincies, gemeenten en waterschappen en worden als analyse benut in lopende gebiedsprocessen en projecten. De uitkomsten uit de Regionale Sponsstrategie worden ook opgenomen in de regionale Uitvoeringsagenda NOVEX en de Regionale Investeringsagenda die door rijk en regio nu gezamenlijk worden opgesteld.

Persoonlijke noot - Stephanie van Schaik

Omgaan met te veel en te weinig water is een van de grote opgaven op dit moment en dit heeft ook direct een grote ruimtelijke impact. Toch zijn water en ruimte nog erg gescheiden werelden binnen het publieke domein. Door de klimaatopgaven direct op kaart te projecteren en experts uit verschillende overheden (vanuit water & ruimte en vanuit stedelijk & landelijk gebied) samen te brengen creëren we nieuwe inzichten. Het gaat echt om een transitie in denken. De grenzen van de maakbaarheid van ons watersysteem zijn bereikt en dit vraagt om aanpassingen op onze manier van denken en handelen op alle schaalniveaus van de publieke sector. De afhankelijkheden zijn groot. Dit gegeven maakt de Regionale Sponsstrategie een ontzettend mooi en ambitieus programma. Hier moet de link tussen strategie en uitvoering zorgvuldig vormgegeven worden en dat gedurende een lange tijd. Dit vraagt om een heldere basis waarop je samenwerkt, vertrouwen in de analyses en lef om over eigen grenzen heen te kijken. Dit is tegelijkertijd ook de reden waarom deze opdracht zo goed past bij RPR. Want dit lukt alleen wanneer je de mens centraal stelt en bouwt aan duurzame samenwerkingsvormen. Ons RPR DNA om te willen ‘vooruitprikkelen’ en ‘eigenzinvol’ te zijn komen hier, gezien het innovatieve karakter van het programma, ook goed toch hun recht.